SHB, HDB và LPB: Vì sao quy mô tương đồng nhưng định giá khác biệt?

SHB giảm khoảng 39% từ đầu năm và có diễn biến giá yếu hơn hai ngân hàng đối chiếu. Đà giảm không diễn ra trong một phiên mà kéo dài nhiều tháng, qua nhiều nhịp khác nhau. Phần 5 sẽ đối chiếu từng nhịp với các thông tin xuất hiện cùng thời điểm.

Khối ngoại mới nắm giữ chưa tới 1/7 room ở SHB. Với LPB, ĐHĐCĐ bất thường ngày 23/12/2025 thông qua chủ trương điều chỉnh từ 5% lên mức phù hợp, tối đa 30%, đồng thời giao HĐQT nghiên cứu phương án và làm việc với nhà đầu tư chiến lược.

Vốn hóa SHB thấp hơn đáng kể dù quy mô cho vay hoặc lợi nhuận gần các ngân hàng đối chiếu. Khoảng cách này khả năng cao phản ánh sự khác biệt về chất lượng kinh doanh, kỳ vọng tăng trưởng hay cung–cầu cổ phiếu.

Biên lãi giảm là áp lực chung của cả nhóm. Riêng SHB giảm đều qua từng năm và đang thấp nhất nhóm.

Chất lượng tài sản đi xuống là câu chuyện chung của ngành sau giai đoạn 2022–2023.

CAR của SHB và LPB chỉ cao hơn mức tối thiểu 8% khoảng 3–4 điểm % (HDB dày hơn, 16,7% cuối 2025). Số cổ phiếu của cả ba đều tăng 2,5–3,3 lần trong 5 năm, nên pha loãng tự không phải câu chuyện riêng của SHB. Điểm khác nằm ở thời điểm: Năm 2026, số cổ phiếu SHB tăng 16% trong khi lợi nhuận sau thuế 6 tháng chỉ tăng 2,6%, nên lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu giảm khoảng 12%. Khoảng 750 triệu cổ phiếu mới vẫn đang chờ niêm yết, trong đó lô phát hành riêng lẻ giá 16.850 đồng đang lỗ khoảng 40%.

SHB có tỷ lệ bao phủ nợ xấu cao nhất nhóm (77%, so với 50% của HDB và 67% của LPB). Tuy vậy, một phần nợ xấu giảm là nhờ SHB dùng 4.686 tỷ đồng dự phòng để xử lý nợ trong 6 tháng.

Nghề chính của ngân hàng là cho vay lấy lãi. Ở SHB, nguồn thu này giảm 16,6% dù dư nợ vẫn tăng. Lý do: lãi phải trả cho người gửi tiền tăng 42,5%, trong khi lãi thu từ cho vay chỉ tăng 11,8%. Lợi nhuận đi ngang được là nhờ phí dịch vụ tăng gần 4 lần. Nếu phí chỉ giữ như năm trước, lợi nhuận trước thuế 6 tháng đã giảm khoảng 29%.

Khoản SHB ứng trước cho doanh nghiệp qua nghiệp vụ L/C tăng từ khoảng 20.600 tỷ (cuối 2024) lên 61.600 tỷ (cuối 2025) và 75.500 tỷ (30/6/2026), lớn bằng toàn bộ vốn chủ sở hữu. Năm 2025, khi khoản này tăng gấp 3, giá SHB vẫn tăng mạnh và thị trường chưa coi đây là rủi ro. Tuy nhiên, phần phí dịch vụ tăng vọt trong khi lợi nhuận suy giảm đã khiến thị trường chiết khấu thêm phần bù rủi ro cho việc khoản vay L/C không tính vào tỉ lệ nợ xấu, gần như chưa có dự phòng, và chưa được công bố rõ về chất lượng: Khách hàng là ai, kỳ hạn bao lâu, có tài sản đảm bảo không.

P/B của SHB giảm từ 1,11 lần đầu năm về 0,71 lần, gần đáy 0,63 lần tháng 11/2022. Cùng lúc, LPB (2,83 lần) và HDB (1,70 lần) vẫn ở vùng cao trong 5 năm. Mức giá này cho thấy thị trường đã trừ hao đồng thời cả ba yếu tố: Lợi nhuận cốt lõi yếu đi, pha loãng, và một khoản tài sản lớn chưa đánh giá được chất lượng.