Thị giá và giá trị thực của cổ phiếu

01 / Câu chuyện anh Minh

Trong những ngày đầu tham gia thị trường, có một logic nghe rất hợp lý mà đa số chúng ta đều từng nghĩ qua.

Anh Minh (32 tuổi) vừa mở tài khoản và đang cân nhắc chọn cổ phiếu cho khoản tích lũy 100 triệu đồng. Trên bảng điện, anh thấy hai lựa chọn: Cổ phiếu Z giá 100.000 đồng và cổ phiếu W giá 5.000 đồng. Anh nhẩm tính:

“Mua Z thì 100 triệu chỉ được 1.000 cổ phiếu, muốn x2 phải lên tận 200.000 đồng. Mua W được tận 20.000 cổ phiếu, chỉ cần nhích từ 5.000 lên 10.000 đồng là x2 tài khoản rồi.”

Thấy W có vẻ "rẻ" và dễ nhân đôi hơn, anh Minh dồn toàn bộ số tiền mua 20.000 cổ phiếu W. Một năm sau nhìn lại:

Theo bạn, người cố vấn nên giải thích với anh Minh thế nào về chuyện cổ phiếu "rẻ" và "đắt"?

02 / Nhầm lẫn giữa thị giá và định giá

Sự nhầm lẫn của anh Minh đến từ việc đánh đồng thị giá danh nghĩa (Nominal Price) với định giá (Valuation) của doanh nghiệp. Thị giá chỉ là giá của một phần rất nhỏ trong doanh nghiệp:

1. 01
   Thị giá 5.000 đồng vẫn có thể rất đắtNếu doanh nghiệp phát hành quá nhiều cổ phiếu, trong khi tài sản ròng gần như không có gì ngoài nợ vay và hoạt động kinh doanh thua lỗ.
2. 02
   Thị giá 100.000 đồng vẫn có thể rẻNếu mỗi năm doanh nghiệp làm ra hàng chục nghìn đồng lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) và sở hữu tài sản có giá trị cao hơn nhiều so với thị giá.

Bảng điện hiển thị thị giá từng giây, nhưng thứ thực sự quyết định sự an toàn và tăng trưởng tài sản của bạn trong dài hạn là giá trị nội tại (Intrinsic Value).

03 / Đổi góc nhìn: Giá là thứ bạn trả, giá trị là thứ bạn nhận

Trong quản trị tài sản chuyên nghiệp, việc xác định một cổ phiếu rẻ hay đắt không bao giờ dựa vào con số trên bảng điện. Nhà phân tích đánh giá dựa trên năng lực của chính doanh nghiệp:

1. 01
   Năng lực tạo dòng tiền (chiết khấu dòng tiền, DCF)Mỗi năm doanh nghiệp thu về bao nhiêu tiền mặt thực tế sau mọi chi phí? Dòng tiền đó có đủ bền vững trong 5–10 năm tới không?
2. 02
   Giá trị tài sản ròng (NAV)Nếu giải thể doanh nghiệp hôm nay, sau khi trả hết nợ, phần tài sản chia về cho mỗi cổ phiếu là bao nhiêu?
3. 03
   Hiệu quả sử dụng vốn (ROE, ROIC)Ban lãnh đạo tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận trên mỗi đồng vốn cổ đông góp vào?

Khi mua một cổ phiếu, bạn không mua một "mã 3 chữ cái" để chờ người khác trả giá cao hơn vào ngày mai. Bạn đang mua một phần quyền sở hữu một doanh nghiệp thực sự.

04 / 3 bước lọc cổ phiếu "rẻ thật" thay vì "rẻ ảo"

Lần tới khi đứng trước một cổ phiếu giá thấp và thấy hấp dẫn, hãy thử đi qua 3 bước kiểm tra nhanh:

1. 01
   Xem P/E và P/B thay vì nhìn thị giáBạn đang trả bao nhiêu đồng cho 1 đồng lợi nhuận (P/E) và 1 đồng tài sản ròng (P/B), chứ không phải con số 5.000 hay 100.000 đồng.
2. 02
   Kiểm tra lịch sử phát hành cổ phiếuDoanh nghiệp có thói quen phát hành thêm cổ phiếu liên tục, làm pha loãng phần sở hữu của cổ đông không? Cổ phiếu bị pha loãng liên tục thì giá rẻ dần nhưng giá trị mỗi cổ phiếu cũng mỏng dần.
3. 03
   Kiểm tra sức khỏe tài chínhDòng tiền từ hoạt động kinh doanh có dương không? Doanh nghiệp có chia cổ tức tiền mặt đều đặn không?